شباهت‌ها و تفاوت‌های اوزیتاید و اسپارتینا برای دیابت و کاهش وزن

در سال‌های اخیر داروهای تزریقی جدیدی برای کنترل دیابت نوع ۲ و مدیریت وزن مورد توجه قرار گرفته‌اند. اوزیتاید و اسپارتینا از جمله این داروها هستند که هر دو به‌صورت هفتگی تزریق می‌شوند و می‌توانند به کاهش قند خون، کاهش اشتها و کاهش وزن کمک کنند.

با وجود شباهت‌های زیاد، این دو دارو یکسان نیستند. اوزیتاید حاوی سماگلوتاید است، درحالی‌که مادهٔ مؤثرهٔ اسپارتینا تیرزپاتاید است. بنابراین، عملکرد، مقدار کاهش وزن، برنامهٔ افزایش دوز و برخی هشدارهای آن‌ها با یکدیگر تفاوت دارد.

اوزیتاید چیست؟

اوزیتاید با نام انگلیسی Ozytide حاوی مادهٔ مؤثرهٔ سماگلوتاید است و توسط شرکت داروسازی پویش دارو تولید می‌شود.

سماگلوتاید دارویی از گروه فعال‌کننده‌های گیرندهٔ GLP-1 است. این دارو با افزایش وابسته به قند خون در ترشح انسولین، کاهش ترشح گلوکاگون و آهسته‌تر کردن تخلیهٔ معده، به کنترل قند خون کمک می‌کند.

اوزیتاید برای بهبود کنترل قند خون در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ توسعه یافته است و کاهش اشتها و وزن نیز از اثرات مهم آن محسوب می‌شود. استفاده از آن برای کاهش وزن باید با تشخیص پزشک و در کنار اصلاح رژیم غذایی و فعالیت بدنی انجام شود.

اسپارتینا چیست؟

اسپارتینا با نام انگلیسی Spartina حاوی مادهٔ مؤثرهٔ تیرزپاتاید است و توسط شرکت سیناژن تولید می‌شود.

تیرزپاتاید برخلاف سماگلوتاید، روی دو مسیر هورمونی اثر می‌گذارد:

  • گیرندهٔ GIP
  • گیرندهٔ GLP-1

به همین دلیل، تیرزپاتاید را یک داروی دوگانه می‌دانند. این دارو می‌تواند به بهبود کنترل قند خون، کاهش اشتها و کاهش وزن کمک کند. اسپارتینا نیز معمولاً به‌صورت تزریق زیرجلدی و هفتگی مصرف می‌شود.

شباهت‌های اوزیتاید و اسپارتینا

هر دو دارو شباهت‌های مهمی دارند:

۱. هر دو برای دیابت نوع ۲ استفاده می‌شوند

اوزیتاید و اسپارتینا با افزایش ترشح انسولین هنگام بالا بودن قند خون و کاهش ترشح گلوکاگون، به پایین آمدن قند خون کمک می‌کنند.

این داروها برای درمان دیابت نوع ۱ یا درمان فوری کتواسیدوز دیابتی مناسب نیستند و جایگزین انسولین در افراد مبتلا به دیابت نوع ۱ نمی‌شوند.

۲. هر دو می‌توانند باعث کاهش وزن شوند

این داروها با کاهش اشتها، ایجاد احساس سیری طولانی‌تر و کاهش سرعت تخلیهٔ معده، دریافت کالری را کاهش می‌دهند. البته پاسخ افراد به درمان یکسان نیست و کاهش وزن به تغذیه، فعالیت بدنی، مقدار مصرف دارو و شرایط بدنی فرد نیز بستگی دارد.

۳. هر دو تزریق هفتگی دارند

اوزیتاید و اسپارتینا معمولاً یک بار در هفته و به‌صورت زیرجلدی تزریق می‌شوند. تزریق می‌تواند در ناحیهٔ شکم، ران یا قسمت خارجی بازو انجام شود؛ محل تزریق باید به‌طور منظم تغییر کند.

۴. هر دو باید به‌تدریج افزایش دوز پیدا کنند

شروع درمان با مقدار پایین‌تر به بدن فرصت سازگاری می‌دهد و احتمال تهوع، استفراغ و دیگر عوارض گوارشی را کمتر می‌کند. افزایش دوز باید فقط طبق برنامهٔ پزشک انجام شود.

۵. عوارض گوارشی در هر دو دارو شایع است

تهوع، احساس پری، کاهش اشتها، یبوست، اسهال و گاهی استفراغ ممکن است در هفته‌های ابتدایی درمان یا پس از افزایش دوز ایجاد شود.

تفاوت عملکرد اوزیتاید و اسپارتینا

         ویژگی                                              اوزیتاید                                                اسپارتینا

مادهٔ مؤثرهسماگلوتایدتیرزپاتاید
مسیر اثرفعال‌کنندهٔ گیرندهٔ GLP-1فعال‌کنندهٔ گیرنده‌های GIP و GLP-1
مصرف معمولتزریق زیرجلدی هفتگیتزریق زیرجلدی هفتگی
اثر بر اشتهاکاهش اشتها و افزایش سیریکاهش اشتها و افزایش سیری
اثر بر قند خونمؤثر در دیابت نوع ۲مؤثر در دیابت نوع ۲
اثر بر کاهش وزنقابل توجه، اما متفاوت در افراددر برخی مطالعات، میانگین کاهش وزن بیشتری نشان داده است
شکل دارویی اسپارتینا—قلم چنددوز و سرنگ تک‌دوز پیش‌پرشده
امکان جایگزینیفقط با نظر پزشکفقط با نظر پزشک

کدام دارو برای کاهش وزن بهتر است؟

بر اساس مطالعهٔ مقایسه‌ای SURMOUNT-5 در افراد مبتلا به چاقی که دیابت نوع ۲ نداشتند، میانگین کاهش وزن طی ۷۲ هفته با تیرزپاتاید حدود ۲۰٫۲ درصد و با سماگلوتاید حدود ۱۳٫۷ درصد بود.

این نتیجه نشان می‌دهد که تیرزپاتاید در آن مطالعه به‌طور میانگین کاهش وزن بیشتری ایجاد کرده است؛ اما این موضوع به‌معنای بهتر بودن اسپارتینا برای همهٔ افراد نیست.

انتخاب دارو به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله:

  • مقدار قند خون و HbA1c
  • وزن و شاخص تودهٔ بدنی
  • بیماری‌های قلبی، کلیوی و گوارشی
  • داروهای هم‌زمان، به‌ویژه انسولین
  • میزان تحمل عوارض گوارشی
  • سابقهٔ بیماری تیروئید یا پانکراس
  • هدف اصلی درمان؛ کنترل قند، کاهش وزن یا هر دو

همچنین مطالعهٔ یادشده روی افراد مبتلا به چاقی بدون دیابت نوع ۲ انجام شده است؛ بنابراین نباید نتیجهٔ آن را بدون توجه به شرایط فرد، به همهٔ بیماران دیابتی تعمیم داد.

تفاوت برنامهٔ مقدار مصرف

مقدار مصرف این داروها باید توسط پزشک تعیین شود و نباید بر اساس وزن افراد دیگر یا توصیه‌های شبکه‌های اجتماعی تغییر کند.

برنامهٔ معمول سماگلوتاید

در فرآورده‌های حاوی سماگلوتاید، درمان معمولاً با مقدار پایین آغاز می‌شود و پس از چند هفته، در صورت تحمل و نیاز، افزایش پیدا می‌کند. مقدار دقیق شروع و مقدار نگهدارنده باید بر اساس بروشور همان فرآورده و نظر پزشک تعیین شود.

برنامهٔ معمول تیرزپاتاید

تیرزپاتاید نیز معمولاً با مقدار آغازین پایین شروع می‌شود. سپس در صورت نیاز و تحمل مناسب، مقدار مصرف معمولاً با فاصلهٔ حداقل چهار هفته‌ای افزایش پیدا می‌کند.

افزایش سریع مقدار دارو می‌تواند احتمال تهوع شدید، استفراغ، کم‌آبی بدن و قطع درمان را بیشتر کند.

نکته مهم: مقدار مصرف اوزیتاید و اسپارتینا را نمی‌توان مستقیماً با هم معادل دانست. برای مثال، مقدار مشخصی از سماگلوتاید برابر با همان مقدار تیرزپاتاید نیست.

عوارض احتمالی اوزیتاید و اسپارتینا

عوارض شایع هر دو دارو بیشتر گوارشی هستند:

  • تهوع
  • احساس پری و سنگینی معده
  • کاهش اشتها
  • یبوست
  • اسهال
  • استفراغ
  • درد یا ناراحتی شکم
  • ضعف و خستگی
  • قرمزی، خارش یا درد خفیف در محل تزریق

برای کاهش عوارض، بهتر است وعده‌های غذایی کوچک‌تر مصرف شود، غذا با سرعت کمتر خورده شود و در طول روز مایعات کافی نوشیده شود؛ مگر اینکه پزشک محدودیت مصرف مایعات تعیین کرده باشد.

هشدارهای مهم هنگام مصرف

افت قند خون

خطر افت قند خون با مصرف هم‌زمان اوزیتاید یا اسپارتینا با انسولین یا داروهای تحریک‌کنندهٔ ترشح انسولین بیشتر می‌شود. علائم افت قند شامل لرزش، تعریق، تپش قلب، گرسنگی شدید، گیجی و ضعف است.

در صورت مصرف هم‌زمان این داروها با انسولین یا داروهای دیابت، پزشک ممکن است مقدار داروی قبلی را تغییر دهد. این تغییر نباید خودسرانه انجام شود.

التهاب پانکراس

درد شدید و مداوم در قسمت بالای شکم، به‌ویژه اگر به پشت انتشار پیدا کند و همراه با استفراغ باشد، نیازمند بررسی فوری پزشکی است.

بیماری کیسهٔ صفرا

کاهش وزن سریع می‌تواند احتمال بعضی مشکلات کیسهٔ صفرا را افزایش دهد. درد قسمت راست و بالای شکم، تب، تهوع شدید یا زرد شدن پوست باید به پزشک اطلاع داده شود.

کم‌آبی بدن و آسیب کلیه

استفراغ یا اسهال شدید ممکن است باعث کم‌آبی بدن شود. کاهش واضح ادرار، خشکی دهان، سرگیجه هنگام ایستادن و ضعف شدید از نشانه‌های مهم کم‌آبی هستند.

بیماری شدید معده

افراد مبتلا به تخلیهٔ بسیار کند معده یا گاستروپارزی شدید باید پیش از شروع درمان، پزشک را در جریان بگذارند؛ زیرا این داروها می‌توانند تخلیهٔ معده را آهسته‌تر کنند.

بارداری

داروهای کاهش وزن در دوران بارداری جایگاهی ندارند. اگر باردار هستید، قصد بارداری دارید یا احتمال بارداری وجود دارد، پیش از شروع یا ادامهٔ درمان با پزشک مشورت کنید.

سابقهٔ سرطان مدولاری تیروئید

افرادی که خودشان یا یکی از اعضای خانواده‌شان سابقهٔ سرطان مدولاری تیروئید یا سندرم نئوپلازی متعدد غدد درون‌ریز نوع ۲ دارند، نباید بدون بررسی دقیق پزشک از این داروها استفاده کنند.

پرسش‌های متداول

۱. آیا اوزیتاید و اسپارتینا یک دارو هستند؟

خیر. اوزیتاید حاوی سماگلوتاید است، اما مادهٔ مؤثرهٔ اسپارتینا تیرزپاتاید است. هر دو در گروه داروهای مؤثر بر مسیرهای هورمونی مرتبط با قند خون و اشتها قرار می‌گیرند، اما ترکیب و عملکردشان یکسان نیست.

۲. اوزیتاید بهتر است یا اسپارتینا؟

هیچ پاسخ یکسانی برای همهٔ افراد وجود ندارد. در برخی مطالعات مربوط به کاهش وزن، تیرزپاتاید میانگین کاهش وزن بیشتری از سماگلوتاید ایجاد کرده است؛ اما انتخاب دارو باید با توجه به وضعیت قند خون، وزن، بیماری‌های زمینه‌ای، داروهای هم‌زمان و تحمل عوارض انجام شود.

۳. آیا می‌توان اوزیتاید را به اسپارتینا تغییر داد؟

تغییر دارو باید با نظر پزشک انجام شود. پزشک ممکن است بر اساس مقدار مصرف فعلی، آخرین تزریق، وضعیت قند خون و عوارض ایجادشده، زمان و مقدار شروع داروی جدید را تعیین کند.

۴. آیا می‌توان اوزیتاید و اسپارتینا را هم‌زمان مصرف کرد؟

خیر، مصرف هم‌زمان این دو دارو توصیه نمی‌شود؛ زیرا هر دو بر مسیرهای مشابه تنظیم اشتها و قند خون اثر می‌گذارند و می‌توانند خطر عوارض گوارشی، کم‌آبی و افت قند خون را افزایش دهند.

۵. آیا هر دو دارو برای افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ مناسب هستند؟

هر دو می‌توانند برای کنترل دیابت نوع ۲ تجویز شوند، اما مناسب بودن آن‌ها به شرایط بیمار بستگی دارد. این داروها برای دیابت نوع ۱ یا درمان فوری قند خون بسیار بالا و کتواسیدوز دیابتی استفاده نمی‌شوند.

۶. آیا اوزیتاید و اسپارتینا بدون رژیم غذایی باعث لاغری می‌شوند؟

ممکن است باعث کاهش اشتها و وزن شوند، اما بهترین نتیجه زمانی به دست می‌آید که دارو همراه با تغذیهٔ مناسب، دریافت پروتئین کافی، فعالیت بدنی و خواب منظم استفاده شود. قطع دارو یا بازگشت به عادت‌های غذایی قبلی نیز می‌تواند باعث برگشت بخشی از وزن شود.

۷. آیا بعد از اولین تزریق، کاهش وزن سریع اتفاق می‌افتد؟

معمولاً نه. مقدار مصرف در ابتدا پایین است و به‌تدریج افزایش می‌یابد. هدف از این روش، کاهش عوارض و سازگار شدن بدن است. کاهش وزن ممکن است طی چند هفته تا چند ماه و با شدت متفاوت در افراد مختلف رخ دهد.

۸. اگر تزریق هفتگی را فراموش کنیم، چه کاری انجام دهیم؟

دوز فراموش‌شده را دو برابر نکنید. دستور دقیق به نوع فرآورده و فاصلهٔ زمانی از زمان مقرر بستگی دارد؛ بنابراین بروشور همان محصول را بررسی کنید یا با پزشک و داروساز مشورت کنید.

۹. آیا این داروها باعث افتادگی پوست می‌شوند؟

خود دارو مستقیماً باعث افتادگی پوست نمی‌شود؛ اما کاهش وزن زیاد یا سریع ممکن است در بعضی افراد باعث شل شدن پوست شود. کاهش وزن تدریجی، دریافت پروتئین کافی، تمرین مقاومتی و مصرف مایعات مناسب می‌تواند به حفظ تودهٔ عضلانی کمک کند.

۱۰. آیا مصرف این داروها برای همهٔ افراد چاق مناسب است؟

خیر. این داروها نسخه‌ای هستند و برای هر فردی که قصد کاهش وزن دارد مناسب نیستند. سابقهٔ بیماری‌های گوارشی شدید، مشکلات پانکراس، بیماری‌های تیروئید، بارداری، مصرف انسولین و داروهای دیگر باید پیش از شروع درمان بررسی شود.

جمع‌بندی

اوزیتاید و اسپارتینا هر دو داروهای تزریقی هفتگی هستند که می‌توانند در کنترل دیابت نوع ۲ و کاهش وزن نقش داشته باشند؛ اما مادهٔ مؤثره و مسیر اثر آن‌ها متفاوت است.

  • اوزیتاید حاوی سماگلوتاید و فعال‌کنندهٔ گیرندهٔ GLP-1 است.
  • اسپارتینا حاوی تیرزپاتاید و فعال‌کنندهٔ گیرنده‌های GIP و GLP-1 است.
  • هر دو دارو اشتها را کاهش می‌دهند و به کنترل قند خون کمک می‌کنند.
  • در برخی مطالعات، تیرزپاتاید میانگین کاهش وزن بیشتری نشان داده است.
  • این نتیجه به معنای مناسب بودن اسپارتینا برای همهٔ افراد نیست.
  • مصرف هم‌زمان یا جایگزینی این دو دارو بدون نظر پزشک می‌تواند خطرناک باشد.
  • مقدار مصرف باید به‌صورت پلکانی و طبق نسخه افزایش پیدا کند.

برای بررسی شرایط مصرف، انتخاب سرسوزن یا قلم مناسب، آشنایی با روش نگهداری و دریافت مشاوره دربارهٔ اوزیتاید و اسپارتینا می‌توانید به داروخانه پارسین مراجعه کنید یا از طریق وب‌سایت parsinpharmacy.com با کارشناسان داروخانه در ارتباط باشید.